Standardy ochrony małoletnich w gabinecie logopedycznym

I. Wprowadzenie

Logopedyczna Głoska Gabinet Mowy i Wymowy – Sylwia Margas zobowiązuje się do przestrzegania przepisów dotyczących ochrony małoletnich przed wszelkimi formami krzywdzenia, zgodnie z Ustawą o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Dokument ten określa standardy i procedury mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom w gabinecie. Bieżący dokument służyć ma zapewnieniu jak najlepszej ochrony przed krzywdzeniem jako zaniedbanie dziecka, stosowanie wobec niego przemocy fizycznej bądź psychicznej oraz wykorzystywanie.

II. Zasady ogólne

1. Poszanowanie praw dziecka: Wszystkie działania podejmowane w gabinecie logopedycznym muszą być zgodne z zasadą poszanowania godności i praw dziecka, zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka.

2. Bezpieczeństwo: Podstawowym priorytetem jest zapewnienie bezpieczeństwa fizycznego i emocjonalnego małoletnim pacjentom.

3. Poufność: Informacje o stanie zdrowia i sytuacji rodzinnej dziecka są traktowane jako poufne i nie są udostępniane bez zgody rodziców lub opiekunów prawnych, chyba że sytuacja wymaga interwencji prawnej.

4. Edukacja i świadomość: Logopeda oraz wszyscy współpracownicy gabinetu muszą być świadomi zagrożeń związanych z przemocą wobec dzieci oraz przeszkoleni w zakresie rozpoznawania sygnałów świadczących o krzywdzeniu.

III. Celem wprowadzenia Standardów Ochrony Małoletnich w podmiocie jest:

1. Zapewnienie wszystkim dzieciom ochrony przed krzywdzeniem i ustalenie procedur udzielania im wsparcia.

2. Zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony praw małoletnich pacjentów.

3. Zwiększenie świadomości o zagrożeniach związanych z przemocą wobec dzieci.

4. Zapewnienie wszystkim pracownikom niezbędnych informacji i kompetencji, aby umożliwić im wywiązanie się z obowiązków w zakresie dbałości o dobro dziecka i ochrony dzieci przed jakąkolwiek formą przemocą.

5. Ustalenie procedur postępowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka.

6. Promowanie odpowiednich postaw w kontaktach z dziećmi i ich rodzinami.

IV. Podstawowe pojęcia:

1. Właściciel placówki – Sylwia Margas.

2. Pracownik placówki jest to osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenie.

3. Małoletni – to każda osoba do ukończenia 18 roku życia.

4. Opiekun małoletniego – osoba uprawiona do jego reprezentacji, w szczególności jego rodzic/opiekun prawny/ rodzic zastępczy.

5. Krzywdzenie małoletniego to popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na jego szkodę przez jakąkolwiek osobę, w tym pracownika placówki, lub zagrożenie dobra małoletniego, w tym jego zaniedbywanie.

6. Krzywdzenie oznacza:

• przemoc fizyczną – jest to celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu lub groźba uszkodzenia ciała. Skutkiem przemocy fizycznej mogą być złamania, siniaki, rany cięte, poparzenia, obrażenia wewnętrzne.
• przemoc emocjonalną – to powtarzające się poniżanie, upokarzanie i ośmieszanie dziecka, wciąganie dziecka w konflikt dorosłych, manipulowanie nim, brak odpowiedniego wsparcia, uwagi a także przede wszystkim miłości. Jest to stawianie dziecku wymagań i oczekiwań, którym nie jest ono w stanie sprostać. Jej celem jest naruszenie godności osobistej.
• wykorzystywanie seksualne – to każde zachowanie, które prowadzi do seksualnego zaspokojenia kosztem dziecka. Wykorzystywanie seksualne odnosi się do zachowań z kontaktem fizycznym (np. dotykanie dziecka, współżycie z dzieckiem) oraz zachowania bez kontaktu fizycznego (np. pokazywanie dziecku materiałów pornograficznych, podglądanie, ekshibicjonizm). Przemoc ta może być jednorazowym incydentem lub powtarzać się przez dłuższy czas.
• Zaniedbywanie – to niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych oraz emocjonalnych dziecka przez rodzica lub opiekuna prawnego, zapewnienie mu odpowiedniego pożywienia, ubrań, schronienia, opieki medycznej, bezpieczeństwa.

7. Koordynatorem w gabinecie jest właściciel.

8. Dane osobowe dziecka to wszelkie informacje umożliwiające identyfikację małoletniego.

9. Dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych – dzieci, które potrzebują rozpoznania i zaspokajania potrzeb rozwojowych i edukacyjnych wynikających z następujących czynników: szczególnych uzdolnień, niepełnosprawności, niedostosowania społecznego, choroby przewlekłej, specyficznych trudności w uczeniu się, zaburzeń komunikacji językowej, niepowodzeń edukacyjnych, sytuacji kryzysowych lub traumatycznych, zaniedbań środowiskowych, które są związane z sytuacją bytową dziecka, oraz trudności adaptacyjnych, które wynikają z różnic kulturowych lub ze zmiany środowiska edukacyjnego.

10. Terapeuta – członek personelu zatrudniony w placówce, który prowadzi zajęcia o charakterze dydaktycznym oraz terapeutycznym.

V. Zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim, a personelem placówki:

1. Właściciel placówki weryfikuje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na tle Seksualnym oraz w Krajowym Rejestrze Karnym każdą osobę przed dopuszczeniem jej do pracy z dziećmi.

2. Bezpośredni kontakt z dzieckiem oparty jest na poszanowaniu jego intymności i godności.

3. Niedopuszczalne są zachowania, które wzbudzają poczucie zagrożenia lub noszą piętna: przemocy fizycznej (np. popychanie, uderzanie, wykręcanie rąk, duszenie, kopanie, szarpanie), erotyzowania relacji (flirt słowny, dwuznaczny żart, zły dotyk, wyzywające spojrzenie), seksualizacji relacji (obcowanie płciowe i inne czynności seksualne).

4. Nie dopuszcza się komunikacji z małoletnim, która ma akcenty wrogości, wulgaryzmów, agresji, złośliwości i ironicznych komentarzy. Komunikacja nie powinna: wzbudzać w małoletnim poczucie zagrożenia (groźby, wyzwiska, krzyk), obniżania i niszczenia poczucia wartości (np. wyzwiska, krzyk, negatywne ocenianie, reakcja nieadekwatna do sytuacji, wzbudzanie poczucia winy, negowanie uczuć), upokarzać (publiczne wyszydzanie, naigrywanie się, ośmieszanie), naruszać granic(niezachowywanie odpowiedniego dystansu, obcesowość, podteksty o charakterze erotycznym).

5. Pracowników obowiązuje obiektywizm, sprawiedliwość, bezinteresowność i szacunek w traktowaniu każdego małoletniego, bez względu na pochodzenie, rasę, wyznanie oraz narodowość.

6. Niedopuszczalne są wszelkie formy dyscyplinowania mające na celu upokorzenie, poniżenie oparte na wykorzystywaniu przewagi fizycznej bądź psychicznej.

7. Pracownik placówki nie może utrwalać wizerunków dzieci w celach prywatnych, również zawodowych, jeżeli opiekun dziecka nie wyraził na to zgody.

8. Pracownik zobowiązany jest do zapewnienia dzieciom, w sytuacji, kiedy poczują się niekomfortowo, stosowną pomoc, zgodną z instrukcją jej udzielania.

9. Nie jest dopuszczalne ujawnianie danych wrażliwych dotyczących małoletniego, wyszczególnionych w art. 9 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).

10. W sytuacjach wymagających wykonania przez personel placówki czynności pielęgnacyjnych i higienicznych wobec małoletniego unikać należy innego niż niezbędny kontaktu fizycznego z małoletnim, w szczególności w przypadku udzielania pomocy małoletniemu w ubieraniu, rozbieraniu, korzystaniu z toalety.

11. Nie jest dozwolone proponowanie małoletniemu alkoholu, wyrobów tytoniowych ani innych nielegalnych substancji oraz stosowanie ich przy małoletnim

12. W przypadku, gdy pracownika łączą z dzieckiem lub jego opiekunem relacje rodzinne lub towarzyskie, zobowiązany on jest do zachowania pełnej poufności, w szczególności do utrzymania w tajemnicy spraw dotyczących innych małoletnich, opiekunów i pracowników.

13. Dopuszczalną formą komunikacji z rodzicami lub opiekunami są kanały służbowe: mail, telefon.

14. Niestosowanie się i złamanie zasad obowiązujących według niniejszych standardów skutkuje zakończeniem stosunku pracy z danym pracownikiem.

VI. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich:

1. Pracownicy gabinetu w ramach wykonywanych obowiązków zwracają szczególną uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich. Takie jak:

• dziecko ma widoczne obrażenia ciała (siniaki, ugryzienia, rany), których pochodzenie trudno jest wyjaśnić. Obrażenia są w różnej fazie gojenia;
• podawane przez dziecko wyjaśnienia dotyczące obrażeń wydają się niewiarygodne, niemożliwe, niespójne itp., dziecko często je zmienia;
• dziecko boi się rodzica lub opiekuna, boi się powrotu do domu;
• dziecko wzdryga się, kiedy podchodzi do niego osoba dorosła;
• dziecko cierpi na powtarzające się dolegliwości somatyczne: bóle brzucha, głowy, mdłości itp.;
• dziecko jest bierne, wycofane, uległe, przestraszone, depresyjne itp. lub zachowuje się agresywnie, buntuje się, samookaleczenia się itp.; moczy się bez powodu lub w konkretnych sytuacjach, czy też na widok określonych osób nastąpiła nagła i wyraźna zmiana zachowania dziecka widoczna podczas zabaw lub pojawiają się niepokojące wytwory pracy twórczej dziecka.
• dziecko mówi o przemocy, opowiada o aktach krzywdzenia, których doświadcza.

2. Jeżeli z objawami u małoletniego współwystępują określone zachowania rodziców lub opiekunów, to podejrzenie, że dziecko jest krzywdzone jest szczególnie uzasadnione. Niepokojące zachowania rodziców to:

• rodzic/opiekun podaje nieprzekonujące lub sprzeczne informacje albo odmawia wyjaśnień przyczyn obrażeń dziecka;
• rodzic/opiekun odmawia kontaktów z osobami zainteresowanymi losem dziecka;
• rodzic/opiekun mówi o małoletnim w negatywny sposób: obwinia, poniża, strofuje dziecko;
• rodzic/opiekun poddaje małoletniego surowej dyscyplinie/jest nadopiekuńczy /zbyt pobłażliwy lub odrzuca małoletniego;
• rodzic/opiekun zachowuje się agresywnie.

VII. Procedura podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego przez pracownika, osobę trzecią, innego dziecka lub opiekuna.

1.Zakres zadań poszczególnych pracowników placówki w przypadku podejrzenia lub uzyskania informacji, że małoletni jest krzywdzony:

        a) Właściciel gabinetu:

• przyjmuje zgłoszenie o krzywdzeniu lub podejrzeniu krzywdzenia małoletniego oraz prowadzą rozmowę z rodzicami lub opiekunami prawnymi. W sytuacjach podejrzenia przemocy domowej wobec małoletniego podejmuje decyzję o uruchomieniu procedury „Niebieskiej Karty”.
• w przypadku, gdy małoletni doświadcza przemocy domowej lub jeżeli rodzice/opiekunowie prawni odmawiają współpracy z placówką,  składa wniosek o wgląd w sytuację rodziny do sądu lub zawiadamia policję albo prokuraturę o podejrzeniu przestępstwa.
• w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia małoletniego zawiadamia policję.
• w sytuacji, gdy sprawcą przemocy jest osoba dorosła, zawiadamia policję.
• w przypadku, gdy sprawcą przemocy jest nieletni, a wcześniejsze metody postępowania okazały się nieskuteczne zawiadamia sąd.
• prowadzą nadzór nad prowadzeniem przypadku pokrzywdzonego małoletniego.

        b) Pracownik placówki:

• Przekazuje właścicielowi informację o tym, że podejrzewa przemoc wobec małoletniego.

2. Procedura postępowania w przypadku podejrzenia, że małoletni jest ofiarą przemocy domowej:

• jeśli osobą przyjmującą zgłoszenie o podejrzeniu krzywdzenia dziecka jest pracownik placówki, to informuje o tym fakcie lub zdarzeniach właściciela placówki. Badane są okoliczności sprawy oraz odbywa się rozmowa z rodzicem, prawnym opiekunem lub osobą z najbliższej rodziny pokrzywdzonego, której sprawa nie dotyczy.
• pracownik sporządza notatkę służbową opisującą zdarzenie, w szczególności przyczynę wystąpienia podejrzenia o krzywdzeniu małoletniego, a także okoliczności krzywdzenia, które udało mu się ustalić, lub których wystąpienie podejrzewa. Opisuje też zachowania i wypowiedziach dziecka wskazujących na doświadczenie krzywdzenia.
• jeżeli stan dziecka wskazuje na zagrożenie jego zdrowia i życia właściciel lub pracownik placówki wzywa pomoc medyczną (po wcześniejszym powiadomieniu rodziców lub opiekunów prawnych).
• właściciel podejmuje decyzję o wdrożeniu procedury „Niebieskiej Karty” i składa wniosek do odpowiedniej instytucji, realizując obowiązek wynikający z art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r., poz.1375 ze zm.).
• w przypadku zaniedbywania dziecka, poniżania, upokarzania, ośmieszania dziecka, wciągania dziecka w konflikt dorosłych, manipulowania nim, właściciel powiadamia policję, sąd lub zespół interdyscyplinarny do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
• sytuacja dziecka jest monitorowana do czasu jej rozwiązania przez odpowiednie organy.

3. Procedura postępowania w przypadku podejrzenia, że małoletni jest ofiarą przemoce ze strony pracownika placówki:

• osoba podejrzewająca krzywdzenie dziecka w gabinecie zgłasza problem właścicielowi. Właściciel podejmuje działania w celu zbadania sprawy: rozmowa z dzieckiem, rozmowa z pracownikiem na temat podejrzenia krzywdzenia, rozmowa z pracownikami placówki na temat zdarzenia, obserwacja pracownika itd.
• jeśli osobą przyjmującą zgłoszenie dziecka o łamaniu jego praw jest pracownik placówki, to informuje o zaistniałym fakcie lub zdarzeniach właściciela.
• właściciel powiadamia rodziców lub prawnych opiekunów dziecka.
• właściciel, w sytuacji zgłoszenia przez członka personelu, rodzica lub opiekuna dziecka podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez pracownika placówki, wzywa na rozmowę pracownika w celu wyjaśnienia zaistniałego zgłoszenia. Właściciel sporządza notatkę służbową zawierającą przebieg rozmowy, listę osób w niej uczestniczących a także wnioski i postanowienia.
• właściciel po potwierdzeniu informacji, podejmuje działania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ogólnego i prawa pracy, stosuje karę porządkową, zawiadamia prokuraturę lub kieruje sprawę do komisji dyscyplinarnej.
• w przypadku potwierdzenia podejrzenia, że fakt krzywdzenia miał miejsce, właściciel w trybie natychmiastowym rozwiązuje umowę z pracownikiem/współpracownikiem i zgłasza ten fakt do odpowiednich instytucji.
• w zależności od sytuacji właściciel informuje rodziców i dziecko o poczynionych ustaleniach i możliwych formach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

4. Plan wsparcia małoletniego:

• w sytuacji ujawnienia krzywdzenia małoletniego właściciel we współpracy z koordynatorem i wyznaczonym zespołem wsparcia pokrzywdzonego dziecka opracowuje plan wsparcia małoletniego.
• wsparcie obejmuje przede wszystkim współpracę z instytucjami pomocowymi oraz objęcie małoletniego szczególna opieką wynikającą z potrzeb w sytuacji kryzysowej na terenie gabinetu.
• wsparcia w postaci rozmowy/ propozycji skorzystania z instytucji pomocowych w sytuacji kryzysowej udziela się również w razie potrzeby rodzicowi/opiekunowi prawnemu. W dokumentacji dziecka znajduje się opracowany plan wsparcia dla małoletniego, informacje o podjętych przez placówkę działaniach i czasie trwania wsparcia.

5. Procedura określająca założenie Niebieskiej karty:

• zgłoszenie przez małoletniego pracownikowi placówki faktu, że stosowana jest wobec niego przemoc obowiązuje pracownika do zgłoszenia tej sytuacji koordynatorowi i wraz z nim wszczęcia procedury Niebieskiej karty wraz z rozpoczęciem odpowiednich działań.
• procedura „Niebieskiej Karty” stosowana jest każdorazowo w sytuacjach podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia dziecka w opisanych wyżej sytuacjach.

VIII. Zasady ochrony danych osobowych małoletniego.

Dane osobowe małoletniego podlegają ochronie na zasadach określonych w Ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych):

1. Pracownik placówki ma obowiązek zachowania tajemnicy danych osobowych, które przetwarza oraz zachowania w tajemnicy sposobów zabezpieczenia danych osobowych przed nieuprawnionym dostępem.
2. Dane osobowe dziecka są udostępniane wyłącznie osobom i podmiotom uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów.
3. Pracownik placówki jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych dziecka i udostępnienia tych danych w ramach zespołu interdyscyplinarnego.
4. Pracownik placówki może wykorzystać informacje o małoletnim w celach szkoleniowych lub edukacyjnych wyłącznie z zachowaniem anonimowości dziecka oraz w sposób uniemożliwiający identyfikację małoletniego.
5. Pracownik placówki, w wyjątkowych i uzasadnionych sytuacjach, może skontaktować się z opiekunem małoletniego i zapytać go o zgodę na podanie jego danych kontaktowych przedstawicielom innych instytucji np. sąd, szkoła. W przypadku wyrażenia zgody, pracownik placówki podaje przedstawicielowi instytucji dane kontaktowe do opiekuna małoletniego.
6. W przypadku braku możliwości identyfikacji klienta przez pracownika placówki, np. w toku rozmowy telefonicznej czy mailowej, pracownik nie jest uprawniony do udzielania informacji na temat dziecka, które posiada placówki.

IX. Zasady udostępniania rodzicom i dzieciom standardów do zapoznania się z nimi i ich stosowania:

1. Dokument „Standardy Ochrony Małoletnich” jest dokumentem ogólnodostępnym dla personelu placówki, dzieci oraz ich opiekunów.
2. Dokument publikowany jest na stronie internetowej placówki oraz dostępny jest w placówce.
3. Na życzenie rodzica standardy ochrony małoletnich zostają wydane w formie papierowej.

X. Zapisy końcowe:

Standardy Ochrony Małoletnich wchodzą w życie z dniem 15.08.2024 r.

Podstawa prawna dokumentu:

1. U. 2023 poz. 1606 USTAWA z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw.
2. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. 1997.78.483) – zapisy regulują ochronę Dziecka przed przemocą, wyzyskiem i demoralizacją.
3. KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. z dnia 23 grudnia 1991 r.).
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskiej Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. 2023 poz. 1870).
5. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. 2005 nr 180 poz. 1493).
6. Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2015.583, tj.) – zapisy regulujące relację pomiędzy rodzicami a dzieckiem oraz rodzicami i placówką oświatową, a także władzę rodzicielską, kontakty rodzica z dzieckiem i reprezentację dziecka.
7. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. 1997.88.553 z późniejszymi zmianami) oraz ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – akty prawne regulujące m.in. interwencję w przypadku popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka.

8. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U.2023.0.984 tj.)
9. Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. 2020 poz. 1309).

10. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2023.0.900 tj.)
11. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1700).
12. Kodeksu postępowania karnego – art. 304, Kodeksu karnego – art.162.
13. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).